Hướng dẫn mở bài

 Hướng dẫn mở bài

Với đề văn Phân tích bài thơ “Những chiếc lá” của Nguyễn Đình Thi, mở bài cần:
- Đảm bảo đầy đủ 3 ý lớn của dàn ý (Tác giả, phong cách, tác phẩm).
- Sử dụng các từ ngữ hình ảnh (khoảng lặng, nốt nhạc trầm tư, dòng sông suy tưởng) giúp tăng tính văn học.
- Tạo được bước bước chuyển mượt mà để dẫn dắt xuống phần Thân bài
“Nếu phải tìm một hình ảnh ẩn dụ cho hồn thơ Nguyễn Đình Thi, người ta sẽ nghĩ ngay đến một dòng sông phẳng lặng nhưng cuộn trào suy tưởng. Là một nghệ sĩ lớn của nền văn học Việt Nam hiện đại, ông luôn nhìn cuộc sống bằng con mắt giàu suy tưởng và thường gửi gắm những triết lý nhân sinh sâu sắc qua những hình ảnh bình dị, gần gũi. Bài thơ Những chiếc lá là một thi phẩm tiêu biểu cho phong cách ấy.  Bước vào thế giới của bài thơ, người đọc không chỉ bắt gặp vẻ đẹp thân thuộc của thiên nhiên mà còn cảm nhận được những suy ngẫm thấm thía về ý nghĩa của sự sống, của sự cống hiến và hành trình âm thầm làm nên giá trị của mỗi kiếp người.Qua hình tượng những chiếc lá, Nguyễn Đình Thi đã gửi đến chúng ta một thông điệp nhân văn sâu sắc về lẽ sống đẹp và sự dâng hiến cho cuộc đời.”

Suy ngẫm về “Những chiếc lá” của Nguyễn Đình Thi

 Suy ngẫm về “Những chiếc lá” của Nguyễn Đình Thi

Những vần thơ đích thực thường không dừng lại ở trang giấy mà âm thầm ở lại trong lòng người như một dư âm không dứt. Mỗi lần gặp những bài thơ như thế, tôi lại nhớ đến lời Xuân Diệu: “Thơ hay là hay cả hồn lẫn xác.” Bởi thơ không chỉ cần vẻ đẹp của ngôn từ mà còn phải chứa đựng những suy tư đủ sâu để đánh thức những miền cảm xúc trong tâm hồn người đọc. Khi đọc Những chiếc lá của Nguyễn Đình Thi, ta bắt gặp một bài thơ như vậy. Bằng thể thơ tự do giàu chất suy tưởng, nhà thơ đưa người đọc bước vào thế giới của những chiếc lá cuối mùa. Từ hành trình lặng lẽ của chiếc lá, ông gợi mở những chiêm nghiệm sâu xa về quy luật của sự sống, về giá trị của sự dâng hiến và vẻ đẹp của cuộc hóa thân không ngừng nghỉ trong đời sống.
“Chiều lạnh cóng, vườn cây vắng tanh, gió thổi bay lao xao, những chiếc lá rụng trên mặt cỏ
Những chiếc lá nâu, đen, rách quăn queo
Đâu những ngày xuân, chúng ta xoè biếc đón về ríu rít những đàn chim.
Những buổi trưa hè, chúng ta um tùm che mát cho người đi đường mồ hôi nhễ nhại.
Những chiều thu nhẹ trong, chúng ta thắp vàng trên đầu bao đôi người yêu.
Đến hôm nay, gió bấc đã rút chúng ta, ném xuống đất bụi.
Chiều lạnh cóng, những chiếc lá rụng bay lao xao trong vườn cây.
Ai bé nhỏ vừa đi tới.
Giữa gió buốt, chú bé lụi hụi xuýt xoa, loạt xoạt, loạt xoạt, chiếc chồi tre quét trên mặt cỏ.
Sắp tối rồi. Chú bé ôm từng ôm lá nén vào chiếc bao tải dần căng phồng.
Đi đâu, chú bé vác bao tải to, trên con đường đầu ô bụi bặm.
Đây rồi, dưới mái bếp tranh, chú bé ngồi vốc từng nắm lá khô nhóm lửa, đặt nồi cơm, đợi mẹ đi làm về.
Khói hắc hắc thơm thơm bay lên.
À, à, vậy chứ, vậy chứ, – những chiếc lá reo phù phù, nhảy nhót.”
Ngay từ nhan đề, Nguyễn Đình Thi đã chọn một hình ảnh vô cùng bình dị: “Những chiếc lá”. Lá cây hiện diện ở khắp nơi, quen thuộc đến mức nhiều khi ta quên mất sự tồn tại của chúng. Nhưng dưới con mắt của một người nghệ sĩ giàu suy tưởng, mỗi chiếc lá lại mang một số phận, một cuộc đời thu nhỏ. Chúng lặng lẽ sinh ra, âm thầm xanh, rồi bình thản lìa cành khi mùa đông tới. Từ hình ảnh nhỏ bé của thiên nhiên, nhà thơ mở ra những suy ngẫm rộng lớn về con người và cuộc sống. Phải chăng mỗi chúng ta cũng giống như một chiếc lá giữa khu rừng cuộc đời, đến rồi đi theo quy luật tự nhiên? Điều làm nên ý nghĩa của sự tồn tại không phải là ta sống bao lâu mà là ta đã sống như thế nào.
Bước vào bài thơ, người đọc đối diện ngay với một khung cảnh cuối mùa đầy lạnh giá. Những chiếc lá hiện lên với dáng vẻ “nâu, đen, rách quăn queo”. Chỉ bằng vài nét phác họa, nhà thơ đã dựng nên bức chân dung của thời gian. Màu xanh đã nhường chỗ cho màu úa tàn, sức sống đã lùi lại phía sau những dấu vết của nắng gió và năm tháng. Nhìn những chiếc lá ấy, ta không khỏi chạnh lòng bởi trong hình ảnh của lá thấp thoáng bóng dáng của đời người. Tuổi trẻ rồi sẽ qua, sức lực rồi sẽ cạn, tất cả đều phải đi theo vòng quay bất tận của tạo hóa. Nhưng điều đáng quý là tác giả không nhìn sự tàn phai bằng ánh mắt bi lụy. Đằng sau những chiếc lá “rách quăn queo” là cả một hành trình sống đã được hoàn thành.
Từ hiện tại lạnh giá, dòng hồi tưởng của bài thơ mở ra như một thước phim đầy màu sắc. Điệp từ “Đâu những...” cất lên như tiếng gọi về ký ức. Những chiếc lá từng “xòe biếc đón về ríu rít những đàn chim”, từng “um tùm che mát cho người đi đường mồ hôi nhễ nhại”, từng “thắp vàng trên đầu bao đôi người yêu”. Những hình ảnh ấy không chỉ gợi nên vẻ đẹp của bốn mùa mà còn cho thấy hành trình dâng hiến âm thầm của lá. Lá đón chim về làm tổ, lá che mát cho người qua đường, lá điểm tô cho tình yêu thêm thi vị. Chúng sống không phải cho riêng mình mà luôn hiện hữu trong niềm vui và hạnh phúc của người khác.
Điều khiến người đọc xúc động không phải vì chiếc lá cuối cùng cũng phải rơi xuống mà trước khi tiếp đất, nó đã sống một đời thật đẹp. Nó đã dùng sắc xanh của mình để làm dịu cái nắng gắt của mùa hè, dùng màu vàng của mình để làm nên vẻ đẹp của mùa thu, dùng sự hiện diện lặng thầm của mình để góp phần làm nên sự sống. Đọc đến đây, ta chợt hiểu rằng giá trị của một đời người cũng không khác. Điều còn lại sau năm tháng không phải là tuổi tác hay danh vọng mà là những điều tốt đẹp ta đã kịp trao đi cho cuộc đời. Có lẽ, đoạn thơ lay động người đọc nhiều nhất là hình ảnh chú bé gom lá khô mang về nhóm bếp. Đây cũng là phát hiện đầy nhân văn của nhà thơ. Những chiếc lá tưởng như đã kết thúc hành trình của mình trên mặt đất lạnh giá lại vẫn còn mang trong mình một sứ mệnh cuối cùng. Chúng theo bước chân chú bé về dưới bếp tranh thành ngọn lửa hồng nấu chín bữa cơm nghèo, sưởi ấm căn nhà nhỏ và đợi người mẹ đi làm về. Trong khoảnh khắc ấy, chiếc lá đã có một cuộc hóa thân kỳ diệu. Từ màu xanh trên cành cây đến màu vàng cuối thu, từ thân phận lá khô nằm trên mặt đất đến ngọn lửa reo vui trong bếp lửa, chiếc lá chưa bao giờ ngừng cho đi. Nó không còn giữ hình hài cũ nhưng vẫn tiếp tục hiện diện bằng một cách khác. Ngọn lửa được tạo nên từ lá khô chính là biểu tượng đẹp đẽ của sự tiếp nối. Đó không chỉ là ngọn lửa vật chất, đó là ngọn lửa của tình yêu thương, của sự sẻ chia và của những giá trị sống được truyền từ người này sang người khác.
Thành công của bài thơ còn nằm ở biện pháp tu từ nhân hóa đầy tinh tế. Những chiếc lá biết nhớ về quá khứ, biết trò chuyện, biết “reo phù phù, nhảy nhót” trong ngọn lửa. Chúng mang tâm hồn của con người và khiến người đọc cảm nhận được niềm vui của sự hóa thân tự nguyện. Các từ láy như “lao xao”, “loạt xoạt”, “xuýt xoa”, “hắc hắc”, “phù phù” góp phần tạo nên một thế giới âm thanh sinh động. Nhờ đó, bài thơ không chỉ được cảm nhận bằng thị giác mà còn bằng thính giác, khiến người đọc như đang thực sự đứng giữa khu vườn mùa đông, nghe tiếng lá rơi và nhìn ngọn lửa nhỏ reo vui trong chiều lạnh. Cảm hứng chủ đạo xuyên suốt bài thơ là sự ngợi ca vẻ đẹp của những hy sinh thầm lặng. Ngoài ra, sức hấp dẫn của “Những chiếc lá” còn nằm ở giọng điệu vừa hồn nhiên vừa giàu chất triết lý. Nguyễn Đình Thi để cho những chiếc lá tự kể câu chuyện của mình. Chính sự tự nhiên ấy khiến những suy ngẫm về sự sống và cái chết trở nên nhẹ nhàng, thấm thía. Đọc bài thơ, người đọc không thấy nỗi buồn của sự kết thúc mà cảm nhận được vẻ đẹp của sự tiếp nối. Mỗi chiếc lá rơi xuống không phải để biến mất mà để bắt đầu một hành trình mới.
Bài thơ kết thúc mà tiếng lá reo “phù phù” trong bếp lửa dường như vẫn còn ngân mãi trong tâm trí người đọc. “Những chiếc lá” đã kể câu chuyện của một chiếc lá cuối mùa và kể câu chuyện của mỗi phận người trên hành trình đi qua cuộc đời. Lá rồi sẽ rời cành, mùa rồi sẽ đi qua, con người rồi cũng không thể đứng ngoài quy luật của thời gian. Nhưng điều làm nên ý nghĩa của sự sống là trong những năm tháng hiện hữu, ta đã kịp trao gửi những gì cho cuộc sống. Giống như chiếc lá của Nguyễn Đình Thi, khi không còn xanh trên cành vẫn thành ngọn lửa nhỏ sưởi ấm một mái nhà, con người cũng có thể trở nên bất tử bằng tình yêu thương, sự sẻ chia và những điều tốt đẹp mình để lại. Một ngày nào đó, khi hành trình khép lại, điều còn đọng lại trong lòng người là chút hơi ấm, chút ánh sáng và những yêu thương vẫn âm thầm lan tỏa.
CTKO
#bàivăn
#phântíchthơ
 
 

GIÁ TRỊ CỦA SỰ TỬ TẾ

 MƯỜI CHỦ ĐỀ NLXH

Chủ đề 4. Giá trị của sự tử tế.
I. MỞ BÀI
- Cuộc sống hiện đại ngày càng phát triển, nhưng con người vẫn luôn cần đến những giá trị tốt đẹp để gắn kết với nhau
- Trong những giá trị ấy, sự tử tế giống như một ngọn lửa nhỏ sưởi ấm tâm hồn và làm cho cuộc sống trở nên ý nghĩa hơn.
- Vì vậy, sự tử tế luôn là phẩm chất đáng quý mà mỗi người cần trân trọng và vun đắp.
II. THÂN BÀI:
1. Giải thích:
- Tử tế là cách sống biết yêu thương, tôn trọng, quan tâm và đối xử chân thành với người khác.
- Sự tử tế thể hiện qua những hành động, lời nói và suy nghĩ tốt đẹp trong cuộc sống hằng ngày.
- Tử tế không nhất thiết là những việc lớn lao mà có thể bắt đầu từ những điều rất nhỏ.
2. Bàn luận
3. a. Vì sao sự tử tế có giá trị quan trọng?
- Con người không thể sống tách biệt khỏi cộng đồng.
- Sự tử tế giúp xây dựng các mối quan hệ tốt đẹp.
- Là nền tảng của lòng tin và sự gắn kết trong xã hội.
b. Ý nghĩa của sự tử tế:
- Mang lại niềm vui cho người nhận.
- Giúp người cho đi cảm thấy cuộc sống có ý nghĩa hơn.
- Lan tỏa những điều tích cực trong cộng đồng.
- Góp phần xây dựng một xã hội nhân văn và tốt đẹp.
c. Biểu hiện của sự tử tế
- Biết giúp đỡ người khác khi gặp khó khăn.
- Biết lắng nghe và cảm thông.
- Trung thực trong học tập và cuộc sống.
- Tôn trọng sự khác biệt của người khác.
- Cư xử văn minh, lịch sự trong đời sống và trên mạng xã hội.
3. Dẫn chứng
- Những người âm thầm tham gia hoạt động thiện nguyện, hỗ trợ người nghèo, người gặp hoàn cảnh khó khăn.
- Những cá nhân sẵn sàng giúp đỡ người bị tai nạn hoặc gặp sự cố trong cuộc sống.
- Trong thời gian dịch bệnh, nhiều người đã tự nguyện đóng góp công sức, vật chất để hỗ trợ cộng đồng.
- Những học sinh biết chia sẻ sách vở, giúp đỡ bạn bè trong học tập.
4. Mở rộng vấn đề
- Tử tế không phải là sự ban ơn hay làm việc tốt để được khen ngợi.
- Sự tử tế cần xuất phát từ tấm lòng chân thành.
- Trong cuộc sống, đôi khi sự tử tế không được đáp lại ngay, nhưng điều đó không làm mất đi giá trị của nó.
- Tử tế cần đi cùng sự tỉnh táo, tránh để lòng tốt bị lợi dụng.
5. Phê phán
- Lối sống ích kỉ, chỉ biết đến bản thân.
- Sự vô cảm trước nỗi đau và khó khăn của người khác.
- Những hành vi thiếu trung thực, thiếu tôn trọng người khác.
- Làm việc tốt chỉ để đánh bóng tên tuổi hoặc tìm kiếm lợi ích cá nhân.
2. Bài học nhận thức và hành động
- Nhận thức được giá trị của sự tử tế trong cuộc sống.
- Bắt đầu từ những hành động nhỏ như lời cảm ơn, lời xin lỗi, sự sẻ chia và giúp đỡ.
- Biết yêu thương, cảm thông và sống có trách nhiệm với cộng đồng.
- Lan tỏa những điều tích cực bằng hành động cụ thể mỗi ngày.
III. KẾT LUẬN:
- Sự tử tế là một trong những phẩm chất đẹp nhất của con người.
- Khi mỗi người biết sống tử tế, cuộc sống sẽ trở nên ấm áp, nhân văn và đáng sống hơn.
- Hãy gieo những hạt giống tử tế từ hôm nay để góp phần làm cho thế giới quanh ta tốt đẹp hơn.
* Gợi ý dẫn chứng "ghi điểm" trong bài thi
Học sinh có thể sử dụng những dẫn chứng rất gần gũi:
Người nhặt được của rơi trả lại người mất.
Những suất cơm miễn phí dành cho bệnh nhân nghèo.
Những cá nhân hiến máu cứu người.
Học sinh giúp đỡ bạn có hoàn cảnh khó khăn.
Những hành động đẹp trong thiên tai, bão lũ, dịch bệnh.
* Một số câu nói có thể vận dụng
"Sự tử tế là ngôn ngữ mà người điếc có thể nghe và người mù có thể nhìn thấy."
"Cho đi yêu thương là còn mãi."
"Một hành động tử tế dù nhỏ cũng có thể làm nên sự khác biệt lớn trong cuộc sống của ai đó."
CTKO - 08/6/2026

TRÁCH NHIỆM CỦA THANH NIÊN TRONG THỜI ĐẠI SỐ

 MƯỜI CHỦ ĐỀ NGHỊ LUẬN XÃ HỘI.

Chủ đề 3. Trách nhiệm của thanh niên trong thời đại số.
I. MỞ BÀI
- Cuộc cách mạng công nghệ số đang làm thay đổi mạnh mẽ mọi mặt của đời sống xã hội.
- Thanh niên là lực lượng tiếp cận nhanh nhất với những thành tựu của công nghệ hiện đại.
- Bên cạnh những cơ hội to lớn, thời đại số cũng đặt ra nhiều yêu cầu về trách nhiệm đối với thế hệ trẻ.
II. THÂN BÀI:
1. Giải thích
- Thanh niên là lực lượng trẻ, năng động, giữ vai trò quan trọng trong sự phát triển của đất nước.
- Thời đại số là thời đại mà công nghệ thông tin, internet, trí tuệ nhân tạo và các nền tảng số có ảnh hưởng sâu rộng đến cuộc sống.
- Trách nhiệm là ý thức và hành động đúng đắn của mỗi người đối với bản thân, gia đình, cộng đồng và xã hội.
2. Bàn luận
a. Vì sao thanh niên cần có trách nhiệm trong thời đại số?
- Công nghệ số tạo ra nhiều cơ hội học tập, làm việc và sáng tạo.
- Không gian mạng cũng tiềm ẩn nhiều nguy cơ như tin giả, lừa đảo, bạo lực mạng và những nội dung độc hại.
- Thanh niên là lực lượng góp phần xây dựng môi trường số văn minh và an toàn.
b. Trách nhiệm của thanh niên trong thời đại số
- Chủ động học tập, nâng cao kiến thức và kỹ năng số.
- Sử dụng mạng xã hội một cách văn minh, có trách nhiệm.
- Tôn trọng pháp luật khi tham gia không gian mạng.
- Kiểm chứng thông tin trước khi chia sẻ.
- Bảo vệ thông tin cá nhân và quyền riêng tư.
- Sử dụng công nghệ để học tập, lao động và cống hiến cho cộng đồng.
- Giữ gìn những giá trị đạo đức tốt đẹp trong môi trường số.
c. Ý nghĩa của việc sống có trách nhiệm trong thời đại số
- Giúp bảo vệ bản thân trước những rủi ro trên mạng.
- Góp phần xây dựng môi trường internet lành mạnh.
- Thúc đẩy sự phát triển của xã hội số.
- Khẳng định vai trò và trách nhiệm của thế hệ trẻ đối với đất nước.
* Dẫn chứng
+ Nhiều học sinh, sinh viên sử dụng công nghệ để học tập trực tuyến, nghiên cứu khoa học và phát triển các dự án sáng tạo.
+ Nhiều bạn trẻ tham gia các hoạt động thiện nguyện, tuyên truyền kiến thức hữu ích thông qua mạng xã hội.
+ Trong thời gian dịch bệnh, công nghệ số đã giúp duy trì việc học tập, làm việc và kết nối cộng đồng.
+ Nhiều thanh niên đã ứng dụng trí tuệ nhân tạo và công nghệ mới để nâng cao hiệu quả học tập và lao động.
3. Mở rộng vấn đề
- Công nghệ chỉ là công cụ, giá trị sử dụng phụ thuộc vào con người.
- Không nên phụ thuộc hoàn toàn vào công nghệ.
- Cần biết cân bằng giữa đời sống thực và đời sống trực tuyến.
- Trách nhiệm trong thời đại số không chỉ là trách nhiệm với bản thân mà còn với cộng đồng.
4. Phê phán
- Lạm dụng mạng xã hội, sống ảo.
- Phát tán tin giả, thông tin sai sự thật.
- Có những hành vi xúc phạm, công kích người khác trên mạng.
- Thiếu ý thức bảo vệ dữ liệu cá nhân.
- Sử dụng công nghệ vào những mục đích tiêu cực.
5. Bài học nhận thức và hành động
- Nhận thức rõ những cơ hội và thách thức của thời đại số.
- Chủ động học tập và nâng cao kỹ năng công nghệ.
- Sử dụng mạng xã hội có trách nhiệm.
- Tôn trọng pháp luật và các chuẩn mực đạo đức.
- Biết tận dụng công nghệ để phát triển bản thân và đóng góp cho xã hội.
III. KẾT LUẬN
Trong thời đại số, trách nhiệm là phẩm chất không thể thiếu của thanh niên.
Mỗi người trẻ cần trang bị tri thức, kỹ năng và ý thức đúng đắn để trở thành những công dân số văn minh, góp phần xây dựng đất nước ngày càng phát triển.
Gợi ý dẫn chứng dễ sử dụng:
Học sinh có thể chuẩn bị sẵn một số dẫn chứng "vạn năng":
+ Việc sử dụng AI để hỗ trợ học tập, nghiên cứu và sáng tạo.
+ Những chiến dịch lan tỏa thông tin tích cực trên mạng xã hội.
+ Các dự án thiện nguyện được kết nối qua nền tảng số.
+ Những trường hợp phát tán tin giả gây ảnh hưởng xấu đến cộng đồng.
+ Học sinh, sinh viên học tập trực tuyến và tự học qua các nền tảng công nghệ.
Nhắn gửi: Tôi nghĩ đây là một trong những chủ đề rất đáng chú ý hiện nay vì gắn trực tiếp với đời sống của học sinh. Các em đang sống trong môi trường số mỗi ngày, nên rất dễ liên hệ thực tế và bày tỏ quan điểm. Điều quan trọng là các em không nên chỉ nói về công nghệ, mà phải làm nổi bật từ khóa trung tâm của đề bài: "trách nhiệm". Công nghệ có thể thay đổi từng ngày, nhưng trách nhiệm của con người đối với bản thân, cộng đồng và xã hội luôn là giá trị bền vững.
CTKO - 07/6/2026
#ônthi
#Nghịluậnxãhội
#tráchnhiệmcủathanhniên