Văn bản: MUA NHÀ – NAM CAO

✦ I. Giới thiệu chung

• Tác giả: Nam Cao – cây bút hiện thực tiêu biểu trước Cách mạng tháng Tám 1945, nổi tiếng với những tác phẩm phản ánh số phận con người nhỏ bé trong xã hội đầy bất công.

• Văn bản "Mua nhà": là một truyện ngắn đặc sắc tiêu biểu cho phong cách Nam Cao – vừa thấm đẫm chất hiện thực, vừa day dứt chất nhân đạo. Tác phẩm khắc họa cuộc giằng co dữ dội giữa lương tri và hoàn cảnh sống, giữa lý trí và cảm xúc trong một con người trí thức nghèo.

• Nhân vật “tôi” – một nhà văn nghèo, buộc phải mua lại một ngôi nhà gỗ của người khác trong hoàn cảnh éo le.

• Người bán nhà là một người cha goá vợ, túng quẫn vì nợ nần và nghiện cờ bạc, phải bán nhà để "gỡ bạc".

• Dù ái ngại, nhân vật “tôi” vẫn quyết định mua nhà, dốc hết tiền đi vay lãi cao để trả ngay.

• Khi dỡ nhà, chứng kiến cảnh hai đứa trẻ tội nghiệp, một đứa đau, một đứa khóc gọi mẹ, nhân vật “tôi” cảm thấy hối hận, ray rứt sâu sắc.

• Cuối cùng, dù có được căn nhà mới, “tôi” vẫn day dứt vì cảm giác mình đã làm một điều "ác".

• Một bên là nhu cầu có nhà ở của người mua.

• Một bên là sự bần cùng, bất hạnh của người bán.

• Cái nhà – vật chất – trở thành trung tâm của cuộc giằng xé đạo đức.

• Tình huống buộc nhân vật "tôi" phải đối mặt với chính lương tâm mình.

• Ban đầu: vui mừng vì mua được nhà rẻ → ngần ngại khi biết lý do người bán → do dự → rồi ra quyết định “tôi mua cái nhà”.

• Khi dỡ nhà: chứng kiến hai đứa trẻ → bối rối, xấu hổ, day dứt, cuối cùng thốt lên: "Tôi ác quá!"

• Mâu thuẫn nội tâm dằn vặt thể hiện rõ lương tâm thức tỉnh nhưng cũng bất lực trước hoàn cảnh.

• Cuộc sống khắc nghiệt khiến con người phải chọn lựa giữa sống còn và đạo đức.

• Lời nhắn gửi đau đáu về nhân tính: Trong xã hội đầy bất công, lòng tốt có thể bị bóp nghẹt, lương tri trở thành điều xa xỉ.

• Câu nói cuối truyện: "Hạnh phúc cũng chỉ là một cái chăn hẹp. Người này co thì người kia bị hở" – là một hình ảnh ẩn dụ sâu cay cho cái nghèo và sự bất lực của con người.

• Lối viết chân thực, giàu cảm xúc, đậm chất tự truyện.

• Khắc họa tâm lý nhân vật tinh tế qua những chi tiết đời thường.

• Ngôn ngữ gần gũi, linh hoạt, đậm màu sắc đời sống.

• Tạo dựng tình huống có tính kịch, làm nổi bật xung đột nội tâm.

• Văn bản “Mua nhà” không chỉ kể về một vụ mua bán, mà là một lát cắt sắc lẹm của đời sống, của những trăn trở lương tâm.

• Qua truyện, Nam Cao đặt ra câu hỏi lớn: Con người phải sống thế nào để không trở nên tàn nhẫn trong một xã hội quá khắt khe?

• Đây là một bài học nhân sinh sâu sắc cho mọi thời đại – khi lòng tốt và đạo đức luôn phải vật lộn với thực tế khắc nghiệt.

x

✦ II. Tóm tắt nội dung

✦ III. Phân tích nội dung và nghệ thuật

1. Tình huống truyện éo le, đầy mâu thuẫn

2. Diễn biến tâm lý phức tạp, chân thực

3. Thông điệp nhân văn sâu sắc

✦ IV. Nghệ thuật đặc sắc

✦ V. Kết luận