NGỮ VĂN LỚP 12

SOẠN BÀI XUÂN TÓC ĐỎ CỨU QUỐC

Khi nói về nhân vật văn học có thể gây cho độc giả sự chú ý ngay từ cái tên, có thể nghĩ tới nhân vật Chí phèo trong tác phẩm cùng tên của nhà văn Nam Cao. Nhận xét: trong quá trình sáng tác truyện, tác giả đã dày công gửi gắm tư tưởng, tình cảm, dụng ý của mình vào đó.

Nêu những hiểu biết của bạn về tiếng cười trào phúng trong sáng tác văn học:

- Đối tượng của văn học trào phúng: là những thứ không trọn vẹn, không hoàn hảo của con người, của cuộc sống. Văn bản đã nêu một số đối tượng cụ thể mà tiếng cười trào phúng thường nhằm tới. Đó là: hài hước, mỉa mai - châm biếm, đả kích..

- Thủ pháp trào phúng: là một kĩ thuật sử dụng ngôn ngữ mỉa mai, châm biếm hoặc lời nói gây cười để diễn đạt một cách hài hước và sắc bén. Thường được sử dung trong văn học, hài kịch, hoặc trong các tác phẩm nghệ thuật khác để châm biếm hoặc giễu cợt một cách tinh tế.

           - Giọng điệu trào phúng:

Giọng điệu	Dấu hiệu nhận biết
Hài hước	Đùa cợt nhẹ nhàng cùng những yếu tố khác lạ phóng túng, phá vỡ các khuôn khổ quen thuộc
Mỉa mai, châm biếm	Tạo ra những yếu tố vô lí hoặc thiếu logic, đảo lộn trật tự thông thường
Đả kích	thường mang giọng điệu phủ nhận gay gắt đối tượng, hình thức ngôn từ mang tính “mắng chửi” quyết liệt, có phần suồng sã, thô mộc

 

Nội dung chính: Tác phẩm viết về một trận đấu quần vợt khôi hài giữa Xuân Tóc Đỏ và quán quân người Xiêm, qua đó thể hiện giọng văn đầy sự giễu nhại của nhà văn dành cho những con người lố bịch thời bấy giờ ở những kẻ giàu có miền Bắc.
Câu 1. Tóm tắt các sự việc chính được kể trong đoạn trích Xuân Tóc Đỏ cứu quốc: 

Vua Xiêm tới Bắc Kỳ, Xuân Tóc Đỏ đăng kí tham gia thi quần vợt, dùng thủ đoạn để thắng, vào chung kết với quán quân Xiêm, nhận lệnh “phải thua” => Cơ hội ngụy biện “hi sinh vì nghĩa lớn” => Đám đông tung hô “anh hùng cứu quốc”, vĩ nhân dân tộc.

Câu 2.

- Ngôi kể thứ ba - người kể chuyện hàm ẩn => ý nghĩa: người kể đứng ngoài câu chuyện, dẫn dắt người đọc theo từng tình tiết câu chuyện nhưng vẫn lồng ghép để bộc lộ được tư tưởng, quan niệm của nhà văn.

- Điểm nhìn trần thuật: Khách quan dựa theo cái nhìn của một người bên ngoài => ý nghĩa: để thể hiện được giọng điệu châm biếm, đả kích của nhà văn.

Câu 3. Tình huống đóng vai trò quan trọng trong việc tạo nên kịch tính là khi Xuân Tóc Đỏ chơi xấu 2 ông quán quân thật để được tham gia thi đấu với ông quán quân Xiêm.

Phân tích: chính vì Xuân là một kẻ lưu manh, thủ đoạn nên muốn gây ấn tượng với nhà ông Văn Minh thì hắn phải sử dụng mưu, sau khi thành công vào được chung kết với quán quân Xiêm. Từ đó mới dẫn đến chuỗi tình huống sau và cuối cùng hắn được tung hô là người “anh hùng cứu quốc”.

Câu 4.  Phân tích nét đặc sắc của cảnh Xuân Tóc Đỏ hùng biện: Sử dụng tông giọng lớn; trèo lên nóc xe ô tô đứng; gọi dân là mi, xưng ta. Đưa ra những lí do vô cùng hợp lí “cứu nguy”, đại diện cho hòa bình. Những ghi chú được đặt trong ngoặc đơn của người kể chuyện gợi cho bạn liên tưởng đến thể loại văn học: kịch. Ngoặc đơn để ghi chú những hành động, cử chỉ, biểu cảm, cảm xúc của nhân vật.

Câu 5. Nhận xét:

- Tương đồng: Đều mang một màu sắc giễu nhại, mỉa mai

- Khác biệt: ngôn ngữ của người kể chuyện mang sắc thái khách quan hơn vì sử dụng ngôi kể thứ ba; ngôn ngữ của nhân vật trong đoạn trích thể hiện sắc thái theo tình huống truyện, lúc cần gấp gáp lúc cần nghiêm túc lúc cần trịch thượng.

Câu 6. Tìm những câu văn có sử dụng biện pháp tu từ nói mỉa và nghịch ngữ trong văn bản:

- Nói mỉa:

+ Người ta đồn rằng có rất nhiều người hâm mộ vì đến chậm, không mua được vé, bèn hóa ra phẫn uất và chết một cách rất thể thao, nghĩa là tự tử dần bằng thuốc phiền không có giấm thanh, hút vào phổi.

+ Công chúng luôn luôn vỗ tay hoan hô Xuân, còn trên khán đài, đức vua Xiêm đã lộ ra mặt rồng tất cả sự thịnh nộ của vị thiên tử thế thiên hành đạo ở cái nước có hàng triệu con voi.

+ Như một bậc vĩ nhân nhũn nhặ, nó giơ quả đấm chào loài người, nhẩy xuống đất, lên xe hơi. Rồi mấy chiếc xe của các bạn thân của nó mở máy chạy, để lại cái đám công chúng mấy nghìn người bùi ngùi và cảm động.

- Nghịch ngữ:

+ Nghĩa là bản chức yêu cầu ngài bảo tài tử của ngài phải nhuồng, phải thua nhà vô địch Xiêm ngay đi!

+ Hỡi quần chúng! Mi không hiểu gì, mi oán ta! Ta vẫn yêu quý mi mặc lòng mi chẳng rõ lòng ta!

Câu 7. Đoạn trích đã cho ta thấy điều gì về phong cách hiện thực của nhà tiểu thuyết Vũ Trọng Phụng là  “tiểu thuyết là sự thật ở đời”, văn học phải  “nhìn thẳng vào đời thực, dũng cảm mổ xẻ phanh phui phơi bày thực trạng của xã hội”; cuộc đời là một tấn hài kịch mà kẻ đạo diễn chính là đồng tiền vạn năng và số mệnh => phong cách hiện thực của nhà tiểu thuyết chính là phản ánh trần trụi hết hiện thực nhơ nhuốc bằng tông giọng trào phúng, mỉa mai.

- Một số thủ pháp nhà văn sử dụng để tăng cường khả năng bao quát hiện thực: cường điệu, nói mỉa, nghịch ngữ, giọng văn trào phúng.

Câu 8. Suy nghĩ: Đoạn trích chế nhạo một xã hội ngu dốt, bị dắt mũi bởi những con người ranh ma. Họ bị thôi miên bởi quyền lực và sự sự giả tạo của những người có tiền, họ dễ dàng bị dắt mũi theo số đông và cũng dễ dàng bị xoa dịu. Đó là trạng thái tâm lí của những con người không có nhận thức chính xác, đúng đắn trong cuộc sống; của người kẻ bị hào nhoáng trước mắt che mờ tâm hồn.

************************************