ĐỀ MINH HỌA GIỮA HỌC KỲ II - NGỮ VĂN 11
I. PHẦN ĐỌC HIỂU (4.0 điểm)
Đọc văn bản sau và thực hiện các yêu cầu:
(Trích Văn bản 1: "Những hàng tre trên Tổ quốc xanh tươi" – Nguyễn Tuân)
"Cây tre của phim Cây tre Việt Nam không có nghĩa là một gốc cây nào của một họa phẩm tĩnh vật nào; nó chính là cái tâm hồn vô cùng dồi dào của con người Việt Nam. Nhân vật chính trong phim là cây tre. Bóng nhân vật ấy trùm lên đất nước, và hắt chiếu lên cái hình ảnh lung linh muôn vẻ của Tổ quốc chúng ta. Qua bóng tre râm mát, ấm cúng, qua những chuyển động của tre đã trở nên những cánh tay dẻo dai của con người Việt Nam cần cù làm ăn và cương quyết giữ nước giữ làng, ta nghe thấy cái tiếng nói, tiếng khóc, tiếng hát, tiếng cười của cả một dân tộc."
Câu 1. Xác định thể loại và phương thức biểu đạt chính của văn bản trên. (0.5 điểm)
Câu 2. Theo văn bản, hình ảnh cây tre trong phim được tác giả so sánh với điều gì trong tâm hồn con người Việt Nam? (0.5 điểm)
Câu 3. Anh/chị hiểu như thế nào về nhận định: "Bóng nhân vật ấy trùm lên đất nước, và hắt chiếu lên cái hình ảnh lung linh muôn vẻ của Tổ quốc chúng ta"? (1.0 điểm)
Câu 4. Phân tích tác dụng của biện pháp tu từ nhân hóa được sử dụng trong câu văn: "những cánh tay dẻo dai của con người Việt Nam cần cù làm ăn và cương quyết giữ nước giữ làng". (1.0 điểm)
Câu 5. Tình cảm của tác giả đối với Tổ quốc và con người Việt Nam được thể hiện như thế nào qua đoạn trích? (1.0 điểm)
II. PHẦN VIẾT (6.0 điểm)
Câu 1 (2.0 điểm): Viết đoạn văn nghị luận văn học
Từ nội dung phần Đọc hiểu, anh/chị hãy viết một đoạn văn (khoảng 150 chữ) nhận xét về chất trữ tình và cái "tôi" tài hoa, uyên bác của Nguyễn Tuân thể hiện qua cách ông nhìn nhận hình tượng cây tre Việt Nam.
Câu 2 (4.0 điểm): Viết bài văn nghị luận xã hội Trong văn bản 2 (hồi ký của Đại tướng Võ Nguyên Giáp), tác giả có nhắc đến tinh thần: "Chiến đấu đến giọt máu cuối cùng để tiêu diệt bọn xâm lược". Trong bối cảnh hòa bình ngày nay, tinh thần ấy được chuyển hóa thành khát vọng cống hiến và sống có trách nhiệm. Hãy viết một bài văn nghị luận (khoảng 500 chữ) trình bày suy nghĩ của anh/chị về ý nghĩa của lối sống có trách nhiệm của thế hệ trẻ đối với quê hương, đất nước trong giai đoạn hiện nay.
GỢI Ý GIẢI QUYẾT (Đáp án sơ lược)
I. PHẦN ĐỌC HIỂU
Câu 1: Thể loại: Tùy bút (kí). Phương thức biểu đạt chính: Biểu cảm kết hợp thuyết minh/nghị luận.
Câu 2: Cây tre được coi là "cái tâm hồn vô cùng dồi dào của con người Việt Nam".
Câu 3: Khẳng định sự gắn bó mật thiết, bao trùm của hình tượng cây tre đối với mọi mặt của đời sống, lịch sử và vẻ đẹp của đất nước Việt Nam.
Câu 4: Nhân hóa "cánh tay dẻo dai" giúp hình tượng cây tre trở nên sống động, có linh hồn, biểu tượng cho sức lao động bền bỉ và ý chí kiên cường của nhân dân.
Câu 5: Tình yêu thiết tha, niềm tự hào kiêu hãnh và sự trân trọng sâu sắc đối với những giá trị văn hóa, tinh thần bền vững của dân tộc.
II. PHẦN VIẾT
Câu 1 (Nghị luận văn học): Học sinh cần làm nổi bật đặc điểm kí của Nguyễn Tuân: cách dùng từ độc đáo ("họa sư vĩ đại", "đất nước độ lượng"), liên tưởng phong phú (từ phim ảnh sang tâm hồn dân tộc) và tấm lòng nồng nàn với Tổ quốc.
Câu 2 (Nghị luận xã hội):
* Mở bài: Nêu vấn đề trách nhiệm cá nhân với cộng đồng.
* Thân bài: Giải thích sống có trách nhiệm; Biểu hiện (học tập, giữ gìn bản sắc, cống hiến); Ý nghĩa (tạo nên sức mạnh dân tộc, hoàn thiện bản thân).
* Kết bài: Lời hứa và hành động của bản thân.
1. ĐOẠN VĂN MẪU (Nghị luận văn học - 2.0 điểm)
Đề bài: Nhận xét về chất trữ tình và cái "tôi" tài hoa của Nguyễn Tuân qua hình tượng cây tre trong đoạn trích "Những hàng tre trên Tổ quốc xanh tươi".
Bài làm: Trong tùy bút "Những hàng tre trên Tổ quốc xanh tươi", Nguyễn Tuân đã thể hiện một cái "tôi" vô cùng tài hoa và uyên bác khi nhìn nhận hình tượng cây tre không chỉ là một loài cây mà là biểu tượng cho tâm hồn dân tộc. Chất trữ tình trong đoạn trích thấm đẫm qua những liên tưởng độc đáo, biến những chuyển động của tre thành "cánh tay dẻo dai" của con người Việt Nam đang cần cù lao động và kiên cường giữ nước. Bằng ngôn từ giàu nhạc điệu và hình ảnh, tác giả đã nâng tầm một hình ảnh quen thuộc trở thành một "nhân vật chính" có sức sống, có tiếng nói và tiếng hát của cả một dân tộc. Cách Nguyễn Tuân ví Tổ quốc như một "họa sư vĩ đại" pha màu điêu luyện cho thấy sự trân trọng tuyệt đối của ông trước vẻ đẹp lộng lẫy của non sông. Qua đó, ta thấy được một phong cách kí độc đáo: vừa bám sát thực tế bộ phim "Cây tre Việt Nam", vừa bay bổng với những cảm xúc tinh tế, khẳng định sự gắn bó máu thịt giữa bóng tre và bóng người Việt Nam suốt chiều dài lịch sử.
2. BÀI VĂN MẪU (Nghị luận xã hội - 4.0 điểm)
Đề bài: Suy nghĩ về ý nghĩa của lối sống có trách nhiệm của thế hệ trẻ đối với quê hương, đất nước trong giai đoạn hiện nay.
Bài làm: Lịch sử dân tộc Việt Nam được viết nên bởi máu và nước mắt của những thế hệ đi trước, những người đã sẵn sàng "chiến đấu đến giọt máu cuối cùng" để bảo vệ độc lập dân tộc. Bước vào thời đại hòa bình và hội nhập, tinh thần quả cảm ấy không mất đi mà được chuyển hóa thành một yêu cầu bức thiết đối với thế hệ trẻ: lối sống có trách nhiệm với quê hương, đất nước.
Sống có trách nhiệm trước hết là ý thức được vai trò của cá nhân đối với cộng đồng. Nó không phải là những điều cao siêu, mà bắt đầu từ việc hoàn thành tốt nghĩa vụ của bản thân, biết thượng tôn pháp luật và có thái độ sống tích cực. Đối với người trẻ, trách nhiệm chính là sự nỗ lực trong học tập, rèn luyện để trở thành những "người chiến sĩ" trên mặt trận trí tuệ, góp phần đưa vị thế của Việt Nam sánh vai với các cường quốc năm châu.
Lối sống có trách nhiệm mang lại ý nghĩa vô cùng to lớn. Khi mỗi cá nhân biết đặt lợi ích chung lên trên lợi ích riêng, xã hội sẽ trở thành một khối thống nhất bền vững. Trách nhiệm giúp người trẻ có mục tiêu sống rõ ràng, không bị sa ngã trước những cám dỗ tầm thường. Nhìn vào lịch sử, chính tinh thần trách nhiệm với vận mệnh dân tộc đã thôi thúc hàng vạn thanh niên "tạm gác tay cày", "tạm xếp sách vở" để lên đường Nam tiến bảo vệ Tổ quốc. Ngày nay, trách nhiệm ấy chính là việc giữ gìn bản sắc văn hóa, như cách người Hà Nội nâng niu từng cành đào phai, bông huệ trắng trong ngày Tết để lưu giữ hồn cốt quê hương.
Tuy nhiên, trong xã hội hiện đại, vẫn còn một bộ phận thanh niên sống thờ ơ, ích kỷ, chỉ biết hưởng thụ mà quên đi nghĩa vụ với cộng đồng. Lối sống "vô cảm" ấy là một loại "virus" nguy hiểm bào mòn sức mạnh dân tộc. Chúng ta cần hiểu rằng, mỗi hành động nhỏ như bảo vệ môi trường, giúp đỡ người khó khăn hay đơn giản là chia sẻ những giá trị tốt đẹp trên mạng xã hội đều là biểu hiện của lòng yêu nước chân chính.
Tóm lại, lối sống có trách nhiệm là thước đo giá trị của mỗi người trẻ. Đất nước đang trên đà phát triển, vận mệnh dân tộc nằm trong tay thế hệ chúng ta. Hãy sống sao cho xứng đáng với sự hy sinh của cha ông, để mỗi bước chân ta đi đều góp phần làm cho Tổ quốc thêm tốt đẹp và bền vững muôn đời.
Đọc văn bản sau và thực hiện các yêu cầu:
(Trích Văn bản 1: "Những hàng tre trên Tổ quốc xanh tươi" – Nguyễn Tuân)
"Cây tre của phim Cây tre Việt Nam không có nghĩa là một gốc cây nào của một họa phẩm tĩnh vật nào; nó chính là cái tâm hồn vô cùng dồi dào của con người Việt Nam. Nhân vật chính trong phim là cây tre. Bóng nhân vật ấy trùm lên đất nước, và hắt chiếu lên cái hình ảnh lung linh muôn vẻ của Tổ quốc chúng ta. Qua bóng tre râm mát, ấm cúng, qua những chuyển động của tre đã trở nên những cánh tay dẻo dai của con người Việt Nam cần cù làm ăn và cương quyết giữ nước giữ làng, ta nghe thấy cái tiếng nói, tiếng khóc, tiếng hát, tiếng cười của cả một dân tộc."
Câu 1. Xác định thể loại và phương thức biểu đạt chính của văn bản trên. (0.5 điểm)
Câu 2. Theo văn bản, hình ảnh cây tre trong phim được tác giả so sánh với điều gì trong tâm hồn con người Việt Nam? (0.5 điểm)
Câu 3. Anh/chị hiểu như thế nào về nhận định: "Bóng nhân vật ấy trùm lên đất nước, và hắt chiếu lên cái hình ảnh lung linh muôn vẻ của Tổ quốc chúng ta"? (1.0 điểm)
Câu 4. Phân tích tác dụng của biện pháp tu từ nhân hóa được sử dụng trong câu văn: "những cánh tay dẻo dai của con người Việt Nam cần cù làm ăn và cương quyết giữ nước giữ làng". (1.0 điểm)
Câu 5. Tình cảm của tác giả đối với Tổ quốc và con người Việt Nam được thể hiện như thế nào qua đoạn trích? (1.0 điểm)
II. PHẦN VIẾT (6.0 điểm)
Câu 1 (2.0 điểm): Viết đoạn văn nghị luận văn học
Từ nội dung phần Đọc hiểu, anh/chị hãy viết một đoạn văn (khoảng 150 chữ) nhận xét về chất trữ tình và cái "tôi" tài hoa, uyên bác của Nguyễn Tuân thể hiện qua cách ông nhìn nhận hình tượng cây tre Việt Nam.
Câu 2 (4.0 điểm): Viết bài văn nghị luận xã hội Trong văn bản 2 (hồi ký của Đại tướng Võ Nguyên Giáp), tác giả có nhắc đến tinh thần: "Chiến đấu đến giọt máu cuối cùng để tiêu diệt bọn xâm lược". Trong bối cảnh hòa bình ngày nay, tinh thần ấy được chuyển hóa thành khát vọng cống hiến và sống có trách nhiệm. Hãy viết một bài văn nghị luận (khoảng 500 chữ) trình bày suy nghĩ của anh/chị về ý nghĩa của lối sống có trách nhiệm của thế hệ trẻ đối với quê hương, đất nước trong giai đoạn hiện nay.
GỢI Ý GIẢI QUYẾT (Đáp án sơ lược)
I. PHẦN ĐỌC HIỂU
Câu 1: Thể loại: Tùy bút (kí). Phương thức biểu đạt chính: Biểu cảm kết hợp thuyết minh/nghị luận.
Câu 2: Cây tre được coi là "cái tâm hồn vô cùng dồi dào của con người Việt Nam".
Câu 3: Khẳng định sự gắn bó mật thiết, bao trùm của hình tượng cây tre đối với mọi mặt của đời sống, lịch sử và vẻ đẹp của đất nước Việt Nam.
Câu 4: Nhân hóa "cánh tay dẻo dai" giúp hình tượng cây tre trở nên sống động, có linh hồn, biểu tượng cho sức lao động bền bỉ và ý chí kiên cường của nhân dân.
Câu 5: Tình yêu thiết tha, niềm tự hào kiêu hãnh và sự trân trọng sâu sắc đối với những giá trị văn hóa, tinh thần bền vững của dân tộc.
II. PHẦN VIẾT
Câu 1 (Nghị luận văn học): Học sinh cần làm nổi bật đặc điểm kí của Nguyễn Tuân: cách dùng từ độc đáo ("họa sư vĩ đại", "đất nước độ lượng"), liên tưởng phong phú (từ phim ảnh sang tâm hồn dân tộc) và tấm lòng nồng nàn với Tổ quốc.
Câu 2 (Nghị luận xã hội):
* Mở bài: Nêu vấn đề trách nhiệm cá nhân với cộng đồng.
* Thân bài: Giải thích sống có trách nhiệm; Biểu hiện (học tập, giữ gìn bản sắc, cống hiến); Ý nghĩa (tạo nên sức mạnh dân tộc, hoàn thiện bản thân).
* Kết bài: Lời hứa và hành động của bản thân.
1. ĐOẠN VĂN MẪU (Nghị luận văn học - 2.0 điểm)
Đề bài: Nhận xét về chất trữ tình và cái "tôi" tài hoa của Nguyễn Tuân qua hình tượng cây tre trong đoạn trích "Những hàng tre trên Tổ quốc xanh tươi".
Bài làm: Trong tùy bút "Những hàng tre trên Tổ quốc xanh tươi", Nguyễn Tuân đã thể hiện một cái "tôi" vô cùng tài hoa và uyên bác khi nhìn nhận hình tượng cây tre không chỉ là một loài cây mà là biểu tượng cho tâm hồn dân tộc. Chất trữ tình trong đoạn trích thấm đẫm qua những liên tưởng độc đáo, biến những chuyển động của tre thành "cánh tay dẻo dai" của con người Việt Nam đang cần cù lao động và kiên cường giữ nước. Bằng ngôn từ giàu nhạc điệu và hình ảnh, tác giả đã nâng tầm một hình ảnh quen thuộc trở thành một "nhân vật chính" có sức sống, có tiếng nói và tiếng hát của cả một dân tộc. Cách Nguyễn Tuân ví Tổ quốc như một "họa sư vĩ đại" pha màu điêu luyện cho thấy sự trân trọng tuyệt đối của ông trước vẻ đẹp lộng lẫy của non sông. Qua đó, ta thấy được một phong cách kí độc đáo: vừa bám sát thực tế bộ phim "Cây tre Việt Nam", vừa bay bổng với những cảm xúc tinh tế, khẳng định sự gắn bó máu thịt giữa bóng tre và bóng người Việt Nam suốt chiều dài lịch sử.
2. BÀI VĂN MẪU (Nghị luận xã hội - 4.0 điểm)
Đề bài: Suy nghĩ về ý nghĩa của lối sống có trách nhiệm của thế hệ trẻ đối với quê hương, đất nước trong giai đoạn hiện nay.
Bài làm: Lịch sử dân tộc Việt Nam được viết nên bởi máu và nước mắt của những thế hệ đi trước, những người đã sẵn sàng "chiến đấu đến giọt máu cuối cùng" để bảo vệ độc lập dân tộc. Bước vào thời đại hòa bình và hội nhập, tinh thần quả cảm ấy không mất đi mà được chuyển hóa thành một yêu cầu bức thiết đối với thế hệ trẻ: lối sống có trách nhiệm với quê hương, đất nước.
Sống có trách nhiệm trước hết là ý thức được vai trò của cá nhân đối với cộng đồng. Nó không phải là những điều cao siêu, mà bắt đầu từ việc hoàn thành tốt nghĩa vụ của bản thân, biết thượng tôn pháp luật và có thái độ sống tích cực. Đối với người trẻ, trách nhiệm chính là sự nỗ lực trong học tập, rèn luyện để trở thành những "người chiến sĩ" trên mặt trận trí tuệ, góp phần đưa vị thế của Việt Nam sánh vai với các cường quốc năm châu.
Lối sống có trách nhiệm mang lại ý nghĩa vô cùng to lớn. Khi mỗi cá nhân biết đặt lợi ích chung lên trên lợi ích riêng, xã hội sẽ trở thành một khối thống nhất bền vững. Trách nhiệm giúp người trẻ có mục tiêu sống rõ ràng, không bị sa ngã trước những cám dỗ tầm thường. Nhìn vào lịch sử, chính tinh thần trách nhiệm với vận mệnh dân tộc đã thôi thúc hàng vạn thanh niên "tạm gác tay cày", "tạm xếp sách vở" để lên đường Nam tiến bảo vệ Tổ quốc. Ngày nay, trách nhiệm ấy chính là việc giữ gìn bản sắc văn hóa, như cách người Hà Nội nâng niu từng cành đào phai, bông huệ trắng trong ngày Tết để lưu giữ hồn cốt quê hương.
Tuy nhiên, trong xã hội hiện đại, vẫn còn một bộ phận thanh niên sống thờ ơ, ích kỷ, chỉ biết hưởng thụ mà quên đi nghĩa vụ với cộng đồng. Lối sống "vô cảm" ấy là một loại "virus" nguy hiểm bào mòn sức mạnh dân tộc. Chúng ta cần hiểu rằng, mỗi hành động nhỏ như bảo vệ môi trường, giúp đỡ người khó khăn hay đơn giản là chia sẻ những giá trị tốt đẹp trên mạng xã hội đều là biểu hiện của lòng yêu nước chân chính.
Tóm lại, lối sống có trách nhiệm là thước đo giá trị của mỗi người trẻ. Đất nước đang trên đà phát triển, vận mệnh dân tộc nằm trong tay thế hệ chúng ta. Hãy sống sao cho xứng đáng với sự hy sinh của cha ông, để mỗi bước chân ta đi đều góp phần làm cho Tổ quốc thêm tốt đẹp và bền vững muôn đời.
CTKO
Ảnh: Găp người mẹ vùng cao.
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét